Omdat ikzelf ook altijd benieuwd ben als ik keramiek zie, van welke soort klei het object is gemaakt en hoe het is gestookt, zal ik op deze pagina mijn stookgegevens vermelden.
Biscuit stook
De meeste keramisten stoken hun werk twee keer. De eerste keer wordt het goed gedroogde werk, ook wel beendroog genoemd, (heel droog, want als het werk nog vochtig is kan het scheuren/ontploffen in de oven) op een lage temperatuur gestookt; de biscuit stook. Meestal gebeurd dat op 950 à 1020 0C. Ik stook mijn werk altijd op 1000 0C. Als klei boven ongeveer 800 0C wordt gestookt, is al het chemisch gebonden water verdwenen en is de klei onomkeerbaar veranderd in keramiek. Omdat de klei gestookt op deze temperatuur zeer poreus en kwetsbaar is, wordt keramiek dus meestal op een hogere temperatuur gestookt.
Glazuur stook
Na de biscuitstook, glazuur ik mijn werken. De glazuren maak ik zelf op basis van diverse grondstoffen zoals, kwarts, kaolin (porseleinklei) en wollastoniet (een smeltmiddel). Meestal glazuur ik mijn werken op 1220 0C (orton cone 7 à 8). Op deze temperatuur is de klei voldoende gesinterd om sterk en waterdicht te zijn (zelfs zonder glazuur). Ik vind de glazuren op deze temperatuur ook mooier. Soms gebruik ik roodbakkende klei, die niet op zulke hoge temperaturen kan worden gestookt, dan stook ik meestal op 1150 0C (cone 4 à 5).
Het meest spannende ogenblik van keramiek maken is het openen van de oven na de glazuurbrand; zijn de werken nog heel, is het glazuur mooi uitgesmolten, zijn de kleuren mooi uitgekomen, etc. Omdat je nooit van tevoren weet hoe de werken er na de stook uit komen te zien, blijft dit spannend, ondanks dat ik zoveel mogelijk probeer alle processen onder controle te houden (zelfde stooktemperatuur en –duur). De oven kan open zodra de temperatuur ongeveer 150 0C is. Meer dan eens heb ik mijn handen gebrand, door het (te) vroeg pakken van een werk uit mijn oven; dat hoort erbij....
Meer technische gegevens
Voor de bezoekers die zelf keramiek maken zal ik nog wat technische gegevens opgeven.
Ik stook in een keramikos bovenlader oven, 150 liter (S oven 1320, Economy Giant) op (kracht-) stroom (af en toe gebruik ik daarbij een extra bovenring). De oven wordt bestuurd door middel van de Bentrup 507 oven besturing. In onderstaande tabbellen staan mijn stookschema’s voor de biscuit en glazuur brand. Omdat ik ook dikwandige sculpturen maak stook ik vrij langzaam. Ik gebruik meestal Ve-Ka klei K6000 en K6100 (witbakkende steengoed draaiklei, respectievelijk met en zonder chamotte). Daarnaast gebruik ik voor mijn sculpturen meestal ViGo multipasta (steengoedklei met chamotte) en van WBB Fuchs de vorstbestendige witbakkende steengoedklei met grove chamotte (hiervòòr gebruikte ik ook wel de Wagner kleimassa's, maar deze zijn helaas niet meer in produktie).
|
soort brand |
biscuitbrand (1000 oC) |
|
|
|
|
|
naam |
biscuitbrand normaal |
|
|
|
|
|
aantal segmenten |
6 |
|
|
|
|
|
vertraagde start |
nee |
|
|
|
|
|
skip |
1 |
|
|
|
|
|
eind temperatuur |
1000 |
|
|
|
|
|
firing cone |
05.5 |
Orton standard cone |
[berekend met Orton cone calculation program] |
||
|
guard cone |
05 |
Orton standard cone |
|
|
|
|
guide cone |
06 |
Orton standard cone |
|
|
|
|
tijd tot maximum temp |
22,7 |
uur |
|
|
|
|
totale tijdsduur |
39,3 |
uur |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
segment naam |
nr |
graden per uur (rmp) |
t/m temperatuur (tmp) |
dwell |
opmerking |
|
vertraagde start |
0 |
0 |
n.v.t |
n.v.t. |
nee |
|
opstook |
1 |
20 |
140 |
60 |
|
|
opstook |
2 |
50 |
250 |
30 |
|
|
opstook |
3 |
50 |
700 |
30 |
|
|
opstook |
4 |
100 |
1000 |
30 |
|
|
skip afstook |
5 |
100 |
700 |
0 |
temp daling geschat |
|
afstook |
6 |
50 |
150 |
0 |
einde programma |
|
end |
7 |
50 |
20 |
0 |
afkoeling is geschat, prog is beëindigd |
|
|
|
|
|
|
|
|
soort brand |
glazuurbrand steengoed (1151 - 1280 oC) |
|
|
||
|
naam |
glazuurbrand cone 6/7 normaal |
|
|
|
|
|
aantal segmenten |
10 |
|
|
|
|
|
vertraagde start |
nee |
|
|
|
|
|
skip |
1 |
|
|
|
|
|
eind temperatuur |
1220 |
|
|
|
|
|
firing cone |
7 |
Orton standard cone |
[berekend met Orton cone calculation program] |
||
|
guard cone |
6 |
Orton standard cone |
|
|
|
|
guide cone |
8 |
Orton standard cone |
|
|
|
|
tijd tot maximum temp |
30,0 |
uur |
|
|
|
|
totale tijdsduur |
52,1 |
uur |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
segment naam |
nr |
graden per uur (rmp) |
t/m temperatuur (tmp) |
dwell |
opmerking |
|
vertraagde start |
0 |
0 |
n.v.t |
n.v.t. |
nee |
|
opstook |
1 |
20 |
200 |
60 |
langzaam tbv vochtige scherf |
|
opstook |
2 |
50 |
550 |
0 |
rustig stoken 227 oC cristobaliet sprong |
|
opstook |
3 |
30 |
620 |
30 |
z rustig stoken 575 oC kwartssprong |
|
opstook |
4 |
75 |
800 |
15 |
|
|
opstook |
5 |
60 |
1220 |
30 |
|
|
skip afstook |
6 |
100 |
850 |
0 |
afkoeling geschat |
|
afstook |
7 |
60 |
600 |
0 |
|
|
afstook |
8 |
30 |
500 |
0 |
|
|
afstook |
9 |
50 |
250 |
0 |
|
|
afstook |
10 |
30 |
150 |
0 |
|
|
end |
11 |
50 |
20 |
0 |
|
