Glazuurproef

10 meest voorkomende glazuurfouten

“Ik gebruik geen water om mijn glazuren mengen, ik verzamel mijn tranen van teleurstelling van 30 jaar door de (keramiek) oven verpletterende hoop en dromen”

aldus John Britt op facebook.

Hij verwoordt het universele pottenbakkersverdriet dat ook ik voel als de stook niet helemaal verloopt zoals ik hoop, om het zachtjes uit te drukken…. Het stoken van keramiek is een gecompliceerd proces, waar “happy accidents” ontstaan, maar vaak ook accidenten waar je helemaal niet “happy” van wordt.

In dit artikel een overzicht van de meest voorkomende glazuurfouten en manieren om deze de volgende keer te voorkomen….

Een leerproces

Ongelukken kunnen gedurende het hele keramische proces ontstaan, maar bij glazuurfouten is het vaak het meest gecompliceerd om de oorzaak te achterhalen. Het is moeilijk om vlak na het openen van de oven waarbij je hebt ontdekt dat niet alles is gelukt, hier de positieve kant van in te zien.

Maar iedere glazuurfout is een uitdaging het glazuur weer iets beter te begrijpen. Het loont daarom de moeite om iedere fout als een puzzel te benaderen en puzzels moeten worden opgelost, of niet soms?

10 glazuurfouten

  • Samentrekken (kale plekken en dikke gedeelten waar glazuur is samengetrokken); o.a. veroorzaakt door stof of vettigheid op scherf voorafgaand aan glazuren. Sommige glazuren zijn hier meer gevoelig voor vanwege een hoge(re) oppervlakte spanning. Remedie, scherf schoon houden/maken, dunner glazuren.
  • Haarscheuren of schilferen (op de randen); deze twee verschillende fouten worden beide veroorzaakt door een verschil van de uitzetting (en krimp) van het glazuur t.o.v. de scherf. Als het glazuur tijdens het afkoelen meer krimpt dan de scherf, ontstaan er barstjes (craquelé) en andersom kan het glazuur op de randen eraf springen (gevaarlijk scherpe randen) omdat het niet meer op de scherf past (dit komt niet zo veel voor). Remedie (afgezien van glazuur en/of kleimassa recept wijzigen) een andere klei proberen, dunner glazuren, of .. het mooi gaan vinden (craquelé noemen we het dan, kan eventueel met Oost Indische inkt worden geaccentueerd).
Glazuurfout, Cracquele
Cracquele
  • Breuk met scherpe rand; kan gebeuren als binnenkant en buitenkant glazuur een groot verschil van uitzetting hebben. Remedie, gebruik binnen en buiten gelijk (-soortig) glazuur.
  • Breuken met een “overheen gesmolten” rand; wijzen erop dat de breuk in het begin van de stook is ontstaan (het glazuur is er daarna overheen gesmolten) en daarom het resultaat is van de kleivorm zelf (bijvoorbeeld een “S-krak” op de bodem van gedraaid werk). Remedie, andere klei en/of anders vormen of langzamer stoken (met name eerste 300 graden).

Glazuurfout, scheur

  • Mat/droog (plekken) bij een glanzend glazuur; te dun opgebracht, of te laag gestookt (glazuur is niet gesmolten).
  • Glanzend (plekken) bij een mat glazuur; kan wijze op een (te) hoge stook temperatuur en/of een (te) snelle afkoeling.
  • Speldenprikken (“pinholes” in het Engels); kleine gaatjes in het glazuur, deze kunnen worden veroorzaakt door gassen in de scherf of in het glazuur. Remedie, biscuit hoger stoken, glazuur langer op top temperatuur laten (soak in het Engels), dunner glazuren.
  • Glazuurdruipen/lopen; te dik aangebracht, te hoog gestookt.

Glazuurfout, druipen

  • Kraters (grote blazen); het glazuur heeft “gekookt”, kan voorkomen bij toevoeging van mangaan aan een basis glazuur; lagere temperatuur stoken
  • Luchtbelletjes in glazuur; idem aan boven of door (overmatige) gassen uit glazuur of scherf. Remedie, biscuit hoger of dunne glazuren, of langer stoken op top-temperatuur (“soak”).

glazuurfout, bubbels

Andere fouten

Bovenstaande opsomming van glazuurfouten is een versimpeling van de werkelijkheid, sommige fouten zien er hetzelfde uit, maar hebben een compleet andere oorzaak en dus ook een andere oplossingsrichting. Hierover zijn veel (dikke) boeken geschreven (zie o.a. mijn literatuurlijst op DFB-keramiek). Bij de bespreking ervan ben ik er vanuit gegaan dat je niet je glazuur of kleimassa zelf samenstelt. Als je dat wel doet, kan je natuurlijk deze aanpassen om de glazuurfout te verhelpen. Probeer ook altijd te achterhalen waardoor en wanneer de fout is ontstaan.

Tip:

Kijk ook eens hoe  “kristalvorming in aangemaakt glazuur”  (ander artikel op dit blog) tot problemen kan leiden bij het glazuren en hoe ik naar een oplossing heb gezocht.

Help elkaar

Mocht je er niet uitkomen, probeer dan zeker ook het discussieforum op www.klei.nl, wellicht staat jouw probleem met antwoord er al op (of weet jij iemand anders z’n probleem op te lossen).

Suc6 met de volgende stook….

Daniel Bende
Daniel Bende
Keramist bij DFB-keramiek
Ontwerpt en creëert onder de handelsnaam DFB-keramiek handgedraaid figuratief steengoed keramiek.

12 gedachten over “10 meest voorkomende glazuurfouten”

  1. Het is de eerste maal dat ik glazuur. Ik was echter volledig verrast want de glazuur op mijn werkstuk was volledig zwart, korrelig en ruw. Het moest normaal een blauw/goene glazuur geweest zijn. Nergens kon ik ook maar iets van glazuur terugvinden op mijn gebakken stuk. Ik bakte op een temperatuur van 1040 ° want het was glazuur die op hogere temperatuur kon gebakken worden. Ik weet totaal niet wat ik verkeerd heb gedaan of hoe het komt dat er geen glazuur terug te vinden is op mijn werkstuk. Het is alsof de glazuur is weggebrand. Heb ik toch te hoog gebakken of kan iemand mij raad geven. Stookproces 90 min. tot 350 °, doorstook tot 1040°, pendelen op 1040° voor 10 min. en vervolgens laten afkoelen.

    1. Hoi Rudy,
      Alleen door glazuren te proberen leer je het. Stook proces lijkt me prima. Als het nog korrelig is lijkt het mij dat het glazuur niet gesmolten en dus hoger dan 1040 gestookt had moeten worden (er vanuit gaande dat pyrometer de correcte temperatuur aangeeft) of veel te dun is aangebracht waardoor er geen glaslaagje kon ontstaan. Als het een gekocht glazuur is kijk ‘ns op de verpakking welke temperatuur het moest worden gestookt en hoe dik (bij Botz glazuren staat bijvoorbeeld bij de meeste glazuren dat je 3 lagen moet op kwasten).

      Probeer ook ‘ns vooraf proefplaatjes te stoken met de glazuren die je wilt gaan gebruiken, zo zie je vooraf welke glazuren werken en welke niet (op de temperatuur waarop jij stookt).
      Suc6
      Groetjes,
      Daniel

    1. Hoi Vera,
      Dat gebeurd niet als je het bord niet glazuurd? (en toch op dezelfde glazuur temperatuur stookt). Dan is het waarschijnlijk omdat het glazuur tijdens het afkoelen meer krimpt dan de klei van het bord. Het glazuur trekt dan het bord krom. Oplossingen zijn het bord ook aan de onderkant glazuren, ander glazuur proberen (met een lagere krimp) of andere klei… Groetjes,
      Daniel

  2. Beste mensen, ik heb net mijn oven gevuld, en omdat ik meerdere Soorten glazuur heb gebruikt, heb ik 985 aangehouden, ik ben bang dat dat te laag is , aangezien,Ien sommige tot 1000 moesten .
    Wat kan er fout gaan ?
    Met vriendelijke groet Mira

    1. Hoi Mira,

      Ik ken jouw glazuren niet, maar 985 klinkt wat laag. Grootste “risico’ is dat je glazuren niet (helemaal) smelten, dus ruwig mat blijven. Andersom, als je te hoog stookt is het risico dat de glazuren van je werk “afloopt” tot op je ovenplaten en dat is niet zo goed voor je ovenplaten… Vooraf testen is meestal het beste… Suc6
      Groetjes,
      Daniel

  3. Ik heb een craquelé glazuur gebruikt waarover inkt moet, moet ? Hoe breng je die inkt aan puur of met water ?

    1. Hoi Lieve, een prima idee om van een glazuurfout een mooi craquelé te maken. Volgens mij kan je het met onverdunde oost Indische inkt inwrijven, die is al vrij vloeibaar. Als het dikkere inkt is kan je het wat verdunnen.

      Suc6

      Groetjes,
      Daniël

  4. Ik heb een schaal eerst geglazuurd met transparante glazuur en dan gebruikte ik enkele lagen AMACO tourmaline. De schotel is gebakken op 1200°C. Het glazuur is goed gesmolten maar er zitten hier en daar witte stipjes. De meeste kan je niet voelen als je er met je hand overgaat. Heb ik de transparante glazuur niet goed genoeg gemengd misschien? Kan ik dit nog een tweede keer bakken om de fout te herstellen? Hoe? Wat doe ik?

    1. Hi Lieve,

      Ik ken dat glazuur en de klei waarop je het hebt gestookt niet, dus het is moeilijk te zeggen. Het zou kunnen dat het glazuur niet goed is gesmolten, maar het zou ook kunnen dat het (erg kleine) luchtbelletjes zijn. Wellicht heb je een vergrootglas om het van dichtbij te bekijken.

      Als het niet goed is uitgesmolten zou een 2e keer stoken kunnen helpen, maar let op dat het glazuur waarschijnlijk (iets) zal gaan lopen.

      Als het luchtbelletjes zijn heeft het waarschijnlijk niet met het glazuur te maken, maar meer met de klei eronder, die geeft een gas af (waarschijnlijk Co2 of O2).

      Is het een donkere klei? Zo ja dan komen de luchtbelletjes door de ijzer (of mangaan) in de klei. Nogmaals stoken zal dan waarschijnlijk niet helpen. Ijzeroxide ontbind rond 1180 -1200 oC waardoor zuurstof vrijkomt die (gedeeltelijk) in het glazuur terecht kunnen komen. De oplossing is dan de klei niet boven ca 1180 oC te stoken. Maar uiteraard moet het glazuur daar wel geschikt voor zijn…

      Maar probeer het eerst eens op en proefplaatje voordat je, het werk opnieuw stookt. Glazuur stoken kan altijd anders uitpakken dan wat je denkt, ook als je het een tweede keer stookt 😉

      Suc6
      Daniel

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.